Һади Такташ. Биобиблиографик белешмәлек
2011 елның 1 гыйнварында татар совет әдәбияты классигы Һади Такташның (Мөхәммәтһади Хәйрулла улы Такташев) тууына 110 ел тулды.
Һади Такташ иҗаты - сугышка кадәрге чор татар совет поэзиясенең иң югары ноктасы. Аның әдәби мирасы татар әдәбияты тарихында әһәмиятле урын тота. Һ. Такташ - барыннан да элек шагыйрь буларак танылган әдип. Ләкин аның бай мирасында башка жанр әсәрләре дә зур урын били. Ул - «Күмелгән кораллар» (1927), «Югалган матурлык» (1928) һәм «Камил» (1930) исемле драма әсәрләре авторы. Үз вакытында бу драмалар татар сәхнәсендә куелалар һәм уңыш казаналар. Газета-журнал редакцияләрендә озак эшләү әдипнең журналистлык талантын да ачып җибәрә. Заманның күптөрле актуаль темаларына багышлап, ул дистәләрчә публицистик мәкалә, очерк һәм фельетоннар язып бастыра. Хикәя жанрында, әдәби тәнкыйть өлкәсендә дә көчен сынап карый.
Такташ мирасының мөһим һәм кыйммәтен югалтмаган төп өлешен, инде ничәмә буынны гүзәллекне аңларга, табигать ямен, рухи матурлыкны тоярга ярдәм итеп, чакырып, югары әхлак, туган илгә бирелгәнлек рухында тәрбияләп килгән поэзиясе тәшкил итә. «Зәңгәр күзләр», «Кояш күктә шулай мәңге йөзәр»,«Мәхәббәт тәүбәсе»,«Алсу»,«Үтеп барышлый»,«Мокамай»,«Ак чәчәкләр» һ.б. шигырь һәм поэмалары Такташ иҗатының энҗеләре.
Биобиблиографик белешмәлекнең чираттагысы әлеге олы юбилейны истә тотып төзелде. Биредә аның тәрҗемәи хәле, тормыш юлын һәм иҗатын яктырткан мәкаләләр, шагыйрь турында истәлекләр, фотоархив, сценарийлар, аңа багышланган шигырьләр, әсәрләре, замандашларының Һ. Такташ турындагы фикерләре белән танышырга була. «Такташ сәнгатьтә» бүлегендә күренекле рәссамнар, сынчыларның шагыйрьгә багышланган хезмәтләре урын алды. Электрон белешмәлекнең ахырында «Библиография» бүлеге бар. Биредә Һ. Такташның китаплары, вакытлы матбугатта басылып чыккан әсәрләре исемлеге (соңгы ун ел эчендә), шулай ук шагыйрь хакында 2001-2011 елларда дөнья күргән аерым басмалар, җыентыкларда, вакытлы матбугат битләрендә басылып чыккан мәкаләләр исемлеге бирелде.
Белешмәлек татар, рус телләрендә төзелде.
2026 елның 1 гыйнварында татар совет әдәбияты классигы Һади Такташның (1901-1931) тууына 125 ел тулды. Әлеге күренекле датаны истә тотып Татарстан Республикасы Милли китпаханәсе сайтында «Татарстан Республикасының күренекле мәдәният һәм сәнгать эшлеклеләре» сериясеннән Һади Такташның тууына 110 ел тулуга багышлап төзелгән электрон белешмәлек тулыландырылды. Анда соңгы 5 ел эчендә дөнья күргән материаллар, чыганаклар урын алды.
Тәрҗемәи хәле- Автобиография
- Әдипнең тәрҗемәи хәле
- Һади Такташның тормышына һәм эшчәнлегенә караган төп даталар
- MATBUGAT.RU
- Татарстан Республикасы Язучылар берлеге
- Шәхесләребез = Знаменительные личности. Һади Такташ
- Шигърият. Ру
- Т. Галиуллин. Бөек хыяллар, олы хисләр җырчысы
- Л. Р. Гайнанова. Һади Такташ - журналист
- Һ.К Мәхмүтов. Такташ һәм театр
- Такташ – драматург
- Такташ һәм аның гаиләсе
- Һади Такташның моңарчы беркайда басылмаган «Трактор» шигыре табылган
- Дәһшәтле еллар, мәхәббәтле юллар
- Төрки-татар иҗатчылары һәм әдәби ядкярләр: Ни өчен Һади Такташны "татар Маяковские" итеп санау хата һәм нигә Такташ үзе үлгәч кенә “революция шагыйре”нә әйләнә?
- Һади Такташ Талантлы татар шагыйре, язучы, драматург
Истәлекләр
- Әтием белән әнием турында (Рафаил Такташ)
- Без Такташ шәкертләре (Сибгат Хәким)
- Такташ белән очрашулар (Гадел Кутуй)
- Ул үзе шигырь иде (Гөлчирә Такташева-Мансурова)
- Тиңсез җырчыбыз (Р. Ишморат)
- «Ни за что!..» Такташ хатыннары
- Хәким Сәлимҗановның Һади Такташ турында истәлекләре
- Казанда Һади Такташка һәйкәл ачылышыннан ФОТОрепортаж
- Такташ һәм аның гаиләсе (Уникаль фотолар)
- Фотомарафон «100-летие ТАССР»
- Шәхесләребез = Знаменительные личности. Һади Такташ
Һ. Такташ сәнгатьтә
Әсәрләре
- Шигырьләр
- Проза әсәрләре
- Әдәбият-сәнгать тәнкыйте мәкаләләре
- Публицистика
- Ләйлә
- Стихи татарских поэтов
- Һ. Такташ. Алсу
- Һади Такташ «Мокамай»ның тарихын беләсезме?
- Һади Такташ. Җир уллары трагедиясе
- Һ. Такташ шигырьләре
- Һади Такташ. Әсәрләр. Өч томда. 1 том. Шигырьләр һәм поэмалар
Һ. Такташка багышланган шигырьләр
Һ. Такташка багышланган сценарийлар- Давыллы еллар җырчысы (Шакирҗанова Ә.Б.)
- Такташ – мәхәббәт җырчысы (Гайфуллина, Ф. Һ.)
- Татарның бөек улы (Мөлихова Л.Г)
- “Шатлыгым да, янар яшьлегем дә, җырларым да сезгә булсыннар...” (Шакирова Р.)
Методик материаллар
- Такташ – кɵчле талант, шигърият чишмǝсе : әдәбият дәресе
- Һ.Такташ иҗатының үзенчәлеге (8 нче сыйныфта татар әдәбияты дәресе)
- Һади Такташ поэзиясендә дуслык һәм иптәшлек темасы
- Һади Такташның балачагы. «Мокамай» шигыре. 5 нче сыйныф. Әдәбият дәресе
- Һ. Такташның «Мәхәббәт тәүбәсе». Дәреснең темасы: Һади Такташның «Мәхәббәт тәүбәсе» поэмасын өйрәнү
- Һади Такташның тормыш юлы һәм иҗаты
Һ. Такташ турында замандашлары
Һади Такташ һәйкәле
- Казанда татар шагыйре Һади Такташка һәйкәл ачу тантанасы узды
- Казанда Һади Такташка һәйкәл ачылышыннан ФОТОрепортаж
- Рөстәм Миңнеханов катнашында Казанда татарның даһи шагыйре Һади Такташка һәйкәл ачылды
- Һади Такташ һәйкәле (Казан)
- Һади Такташ һәйкәле (Казан)
- «Шагыйрьләребез телен тешләгән заманда үз сүзен әйткән шәхес». Казанда Һади Такташка куелган һәйкәл вакытны гәүдәләндерә
Һади Такташның тууына 125 ел
- Без аны онытырга тиеш түгел: Казанда Һади Такташның 125 еллыгын билгеләп уздылар
- Ул нинди кеше булган? Һади Такташның тууына 125 ел булды. Атылган йолдыздай балкып, кыска гына гомерендә халык күңеленә мәңге сүнмәс нур алып өлгергән шагыйрь ул Такташ
- Һади Такташка 125: шагыйрьнең туган авылындагы музеен төзекләндерергә вәгъдә итәләр. Мордовия республикасы Сыркыды авылында бөек татар шагыйре Һади Такташның музеен төзекләндерәчәкләр
- Үзбәкстанда Һади Такташның тууына 125 ел тулуга багышланган әдәби кичә узды
Библиография
Соңгы яңарту: 2026 елның 6 феврале, 10:38